نامهنگاری جیدی ونس با محسن رضایی، همزمان با گزارشها درباره آمادهسازی آمریکا برای حملهای تازه به ایران، ابهام درباره آینده جنگ را بیشتر کرده است. در حالی که میانجیهای منطقهای برای جلوگیری از تشدید درگیری تلاش میکنند، تحولات تنگه هرمز و بنبست سیاسی پس از انتخابات اسرائیل نشان میدهد مسیر مذاکره همچنان شکننده و خطر بازگشت به جنگ جدی است.
جنگ بیش از هر زمان دیگری به نقطه تصمیم نزدیک شده است. پیشنهاد تازه قطر، هشدارهای صریح ترامپ درباره ادامه درگیری، گزارشها از آمادگی نظامی آمریکا و بلاتکلیفی سیاسی در اسرائیل، همگی این گمانه را پررنگ کردهاند که منطقه وارد مرحلهای تازه از جنگ خواهد شد.
تهران میزبان مقامهای ارشد امنیتی و نظامی عربستان، پاکستان و ترکیه بود، نشستی که بدون توافق علنی پایان یافت. اختلاف بر سر شروط مذاکره و گزارشها درباره تحرکات نظامی آمریکا و اسرائیل نیز همچنان پابرجاست؛ نشانههایی که از کمتر شدن فرصت مهار بحران حکایت دارند.
سایه سنگین تهدیدهای ترامپ و آمادهباش پنتاگون در حالی منطقه را در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» نگه داشته که تلاشهای دیپلماتیک میانجیگران در تهران برای گرهگشایی از بنبست تنگه هرمز و شروط سختگیرانه طرفین ادامه دارد؛ شرایطی خطیر که هر لحظه میتواند به یک درگیری فراگیر تبدیل شود.
سایه سنگین تهدیدهای نظامی، از سناریوی تازه حملات به تأسیسات هستهای و انرژی گرفته تا آمادهباش ناوگان آمریکا در خلیج فارس، منطقه را در آستانه تنشی بیسابقه قرار داده است. در حالی که واشنگتن از احتمال دور تازهای از عملیات سخن میگوید و تلآویو پرونده ایران را به بقای خود گره زده، خطر بازگشت جنگ جدیتر از همیشه شده است.
با تشدید درگیریهای دریایی در خلیج فارس، ادامه محاصره نفتی ایران و انتشار گزارشهایی درباره طرح تازه حمله آمریکا و اسرائیل، نشانههای بازگشت به جنگ پررنگتر شده است. دونالد ترامپ از نبود مذاکره و وقوع قریبالوقوع یک اتفاق سخن میگوید و مقامهای ایرانی از تغییر دکترین دفاعی و گسترش دامنه پاسخها هشدار میدهند.
اظهارات عباس عراقچی درباره ادامه وضعیت جنگی، تهدیدات تند نتانیاهو، تداوم فشار دریایی و بنبست مذاکرات، رفتوآمد میانجیهای منطقهای و هشدار قطر درباره پیامدهای ناامن شدن تنگه هرمز نشان میدهد که جنگ از وقت دیگری به ما نزدیکتر است.
همزمان با سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران برای میانجیگری، گزارشها از تقویت حضور نظامی آمریکا، احتمال حمله دوباره و افزایش تنش در تنگه هرمز حکایت دارد. تهران بر شروط هفتگانه خود پافشاری میکند و واشنگتن و تلآویو نیز نشانهای از کنارگذاشتن گزینه نظامی بروز ندادهاند؛ آیا تلاشهای دیپلماتیک میتواند مانع دور سوم جنگ شود؟
تهدید اسرائیل به حمله پیشدستانه، اصرار آمریکا بر معرفی جمهوری اسلامی بهعنوان عامل اصلی بحرانهای منطقه و هشدار مقامهای ایرانی درباره گسترش جنگ و ... نگرانی از شروع درگیریهای نظامی را بیش از قبل کرده است.
تهدیدهای نظامی تهران و واشنگتن، مواضع تهاجمی تلآویو و ناامنی در مسیرهای حیاتی انتقال انرژی، منطقه را در وضعیتی قرار داده که هر اشتباه محاسباتی میتواند آتش جنگ را دوباره شعلهور کند.
در میان خطونشانهای بیسابقه و تقابل لفظی «مادر بمبها» و «پدر موشکها»، طرح ۷ روزه ایران روی میز واشنگتن قرار گرفته است؛ طرحی که میتواند آخرین روزنه برای مهار یک جنگ تمام عیار یا نقطهآغاز سوختن تمام زیرساختهای منطقه باشد.
تصاعد تنشهای نظامی در تنگه هرمز، تشدید بیسابقه «طرد اقتصادی» از سوی واشنگتن و جهش آمادهباش در تلآویو، تفاهمنامه شکننده اسلامآباد را در آستانه فروپاشی کامل قرار داده است. در حالی که روایتهای متناقض درباره حملات دریایی از شکافهای درونی و هشدارهای متقابل پرده برمیدارد، بیم آن میرود که دور تازه مواجهه، از اصطکاک نظامی فراتر رفته و شریانهای حیاتی اقتصاد ایران و بازار جهانی انرژی را وارد یک بحران بیبازگشت کند.
همزمان با افزایش تنش میان تهران و واشنگتن، اظهارات متناقض نتانیاهو درباره حمله به ایران، آمادهباش نظامی اسرائیل و تشدید ناامنی در تنگه هرمز، احتمال آغاز دور تازه جنگ را زنده نگه داشته است؛ اما آیا ایران یا اسرائیل پیش از تصمیم نهایی ترامپ، با حملهای پیشدستانه ماشه را خواهد کشید؟
همزمان با افزایش نگرانیها درباره ازسرگیری جنگ ایران و آمریکا، تهران از اهرم تازهای برای بازدارندگی سخن میگوید؛ زیرساختهای دیجیتال و کابلهای اینترنتی که از تنگه هرمز عبور میکنند. اما آیا این تهدید میتواند مانع حمله جدید شود یا در نهایت هزینههای امنیتی و اقتصادی بیشتری برای ایران به همراه خواهد داشت؟
۲۹ کشور غربی پرونده جدیدی علیه سپاه گشودهاند و تلآویو سناریوهای حمله را روی میز گذاشته، تهران و واشنگتن با اهرمهای فشار متقابل، مشغول چانهزنی پشت درهای بسته دیپلماسی هستند؛ این یعنی درگیری ایران و آمریکا وارد حساسترین و خشنترین فاز خود شده است.
افزایش تهدیدهای واشنگتن، هشدارهای نظامی تهران و تحرکات در خلیج فارس، احتمال ازسرگیری جنگ ایران و آمریکا را به صدر گمانهزنیها آورده است. در شرایطی که نشانههای روشنی از توافق پایدار دیده نمیشود، باید دید که آیا دو طرف به سمت دور تازهای از درگیری میروند یا تهدیدهای نظامی همچنان ابزاری برای فشار در میدان سیاست و دیپلماسی باقی میماند؟
افزایش حضور نظامی آمریکا، آمادهسازی گزینههای حمله در اسرائیل، تشدید درگیریها در یمن، بنبست بر سر تنگه هرمز و هشدارهای متقابل تهران و واشنگتن، بار دیگر احتمال آغاز دور جدید حملات را جدی کرده است؛ سناریویی که این بار میتواند با یک حادثه نظامی یا محاسبه اشتباه، از کنترل طرفین خارج شود.
نشانههای بازگشت به جنگ هر روز جدیتر میشود. آمریکا در حال تقویت آرایش نظامی خود در منطقه است، ترامپ از تصمیمی درباره ایران با «راه آسان یا راه سخت» سخن میگوید و تهران همزمان از آمادگی برای پاسخ شدیدتر و افزایش توان موشکی خبر میدهد.
اعزام ناو هواپیمابر «تئودور روزولت»، رد پیشنهاد تهران درباره بازگشایی تنگه هرمز و اظهارات ترامپ درباره ادامه فشار نظامی، در کنار اعلام آمادگی دو طرف برای ادامه تماسها، آینده جنگ را در هالهای از ابهام قرار داده است.
ارزیابی دقیق تحولات ملموس نشان میدهد که خطر بروز یا گسترش مجدد جنگ بهشدت جدی و در بالاترین سطح ماههای اخیر قرار دارد، اما این وضعیت لزوماً به معنای حتمی بودن یک ناامنی طولانیمدت و همهجانبه نیست. ما دقیقاً در لحظه توازن بیم و امید ایستادهایم.